پرورش دهندگان ماهی از جمله فعالانی هستند که فرآیند پرورش و نگهداری ماهی را در محیط‌های کنترل‌شده همانند استخرها، قفس‌ها و یا سیستم‌های مدرن اجرا می‌کنند. این فعالیت‌ها به منظور تولید انبوه ماهی برای مصرف غذایی یا مصارف دیگر انجام می‌شود.

اهداف پرورش ماهی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

تامین نیازهای پروتئینی انسان، بازسازی ذخایر آبزیان، تولید ماهی برای صید ورزشی و تولید طعمه برای صید تجاری. همچنین، پرورش ماهی می‌تواند به مدیریت منابع آبی کمک کند و در مواردی به عنوان یک شغل درآمدزا در نظر گرفته شود. 

• تامین نیازهای پروتئینی:

تولید پروتئین حیوانی با کیفیت بالا و با هزینه کمتر نسبت به سایر منابع پروتئینی، یکی از مهم‌ترین اهداف پرورش ماهی است. 
• بازسازی ذخایر آبزیان:
پرورش ماهی همچنین می‌تواند به بازسازی ذخایر طبیعی آبزیان کمک کند و نیز از انقراض گونه‌های در معرض خطر پیشگیری کند. 
• صید ورزشی و تفریحی:
پرورش ماهی در برخی مناطق به منظور ایجاد فرصت‌های صید ورزشی و تفریحی انجام می‌شود و بسته به اقلیم منطقه و فرهنگ ساکنین نوعی عادت رفتاری فرح بخش است.
• تولید طعمه:
ماهی‌های پرورشی می‌توانند به عنوان طعمه برای صید ماهی‌های تجاری بزرگ‌تر استفاده شوند. 
• مدیریت منابع آبی:
پرورش ماهی در استخرها و سیستم‌های بسته می‌تواند به مدیریت بهینه منابع آبی کمک کند و از هدررفت آب جلوگیری کند. 
• درآمدزایی:
پرورش ماهی می‌تواند به عنوان یک شغل پردرآمد و منبع درآمد پایدار برای افراد و جوامع محلی در نظر گرفته شود. 
• کاهش فشار بر ذخایر طبیعی:
با افزایش تولید ماهی پرورشی، فشار بر ذخایر طبیعی ماهی کاهش می‌یابد و به حفظ تعادل زیست‌بوم‌های آبی کمک می‌شود. 
• توسعه پایدار:
پرورش ماهی در صورت مدیریت صحیح می‌تواند به توسعه پایدار جوامع محلی و حفاظت از محیط زیست کمک کند.
همچنین پرورش ماهی با روش های گوناگونی انجام می‌شود:

انواع روش‌های پرورش ماهی

پرورش در استخر:
این روش رایج‌ترین نوع پرورش ماهی است که شامل ایجاد حوضچه‌های مصنوعی برای نگهداری و پرورش ماهی می‌شود. استخرها می‌توانند خاکی، بتنی یا فایبرگلاس باشند و بر اساس نیازهای ماهی و شرایط محیطی طراحی می‌شوند.
پرورش در قفس:
در این روش، ماهی‌ها در قفس‌هایی که در آب دریاچه‌ها، رودخانه‌ها یا دریاها قرار دارند، پرورش داده می‌شوند. این روش به ویژه برای پرورش ماهیانی که به آب‌های جاری نیاز دارند، مناسب است.
پرورش در سیستم‌های متراکم (Intensive Aquaculture System):

این سیستم‌ها از فناوری‌های پیشرفته برای کنترل دقیق شرایط محیطی مانند کیفیت آب، دما و تغذیه استفاده می‌کنند. این روش به پرورش ماهی در فضاهای محدود با تولید بالا کمک می‌کند.

پرورش اکواپونیک:

این روش ترکیبی از پرورش ماهی و کشت گیاهان است. در این سیستم، فضولات ماهی به عنوان کود برای گیاهان استفاده می‌شود و گیاهان نیز به تصفیه آب برای ماهی‌ها کمک می‌کنند.

پرورش دهندگان ماهی، واحدهایی هستند که به تکثیر، پرورش و نگهداری انواع ماهی‌ها برای اهداف مختلف و در محیط‌ های گوناگون می‌پردازند. این کار می‌تواند شامل پرورش ماهی‌های خوراکی برای تأمین نیازهای غذایی جامعه و همچنین پرورش ماهی‌های زینتی برای مصارف تزئینی باشد.

فعالیت‌های پرورش‌دهندگان ماهی

انتخاب و تهیه بچه ماهی:

پرورش‌دهندگان باید با توجه به نوع ماهی مورد نظر، بچه ماهی سالم و با کیفیت را تهیه کنند.

تأمین شرایط محیطی مناسب:

ایجاد و حفظ شرایط بهینه برای رشد و نمو ماهی‌ها، از جمله کیفیت آب، دما، و تغذیه، از وظایف اصلی پرورش‌دهندگان است.

مدیریت تغذیه:

ارائه غذای مناسب و کافی به ماهی‌ها برای رشد و افزایش وزن آنها.

نظارت بر سلامت و بهداشت:

بررسی و کنترل مداوم سلامت ماهی‌ها و پیشگیری یا درمان بیماری‌ها.

برداشت و فروش:

در زمان مناسب، ماهی‌ها را برداشت کرده و به بازار عرضه می‌کنند.

انواع پرورش ماهی

پرورش ماهی‌های خوراکی:
این نوع پرورش با هدف تولید ماهی برای مصرف غذایی انجام می‌شود و شامل پرورش ماهی‌های گرمابی (مانند کپور و آمور) و سردآبی (مانند قزل‌آلا) است.
پرورش ماهی‌های زینتی:

در این نوع پرورش، ماهی‌های زیبا و با رنگ‌های جذاب برای استفاده در آکواریوم‌ها و فضاهای تزئینی پرورش داده می‌شوند.

تحصیلات و مهارت‌های مورد نیاز:

علاقه‌مندان می‌توانند در رشته‌های مرتبط با شیلات، به ویژه گرایش تکثیر و پرورش آبزیان، تحصیل کنند. همچنین دوره‌های آموزشی مرتبط با پرورش ماهی در مراکز فنی و حرفه‌ای نیز برگزار می‌شود. تجربه عملی در استخرها و مزارع پرورش ماهی نیز برای کسب مهارت و دانش لازم، بسیار مفید است.

نکات مهم:

پرورش‌دهندگان ماهی باید با اصول بهداشتی و ایمنی در پرورش آبزیان آشنا باشند.آنها باید نسبت به تجهیزات و فناوری‌های نوین در این صنعت آگاهی داشته باشند.علاوه بر دانش فنی، علاقه و پشتکار در این شغل نیز بسیار مهم است.

جمع بندی

پرورش ماهی مزایای اقتصادی و اجتماعی بسیاری از جمله کاهش فشار بر منابع طبیعی، ایجاد فرصت‌های شغلی، افزایش صادرات و تأمین پروتئین مورد نیاز در جامعه دارد. روش‌های گوناگون این حرفه، پرورش‌ دهندگان ماهی را یاری کرده تا با به کارگیری تخصص و مهارت خود بسته به بستر کارگاهی خود یکی را برگزیده و این صنعت را رونق بخشند.
نویسنده: کمال حسینی